Uzun süreli Covid’li kişilerle ilgili şimdiye kadarki en büyük uluslararası araştırma, 200’den fazla semptom tespit etti ve araştırmacıları ulusal bir tarama programı çağrısı yapmaya sevk etti. Çalışma, uzun süreli Covid’in beyin sisi ve halüsinasyonlardan titreme ve kulak çınlamasına kadar sayısız semptomunun vücudun 10 organ sistemini kapsadığını ve semptomların üçte birinin hastaları en az altı ay boyunca etkilemeye devam ettiğini buldu.Araştırmacılar, ulusal bir tarama programının, kaç kişinin etkilendiğini ve ihtiyaç duyacakları desteğin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacağını söyledi.
Ayrıca, uzun süreli Covid şüphesi olan hastaları değerlendirmek için klinik kılavuzların kardiyovasküler ve akciğer fonksiyon testlerinin ötesine genişletilmesi çağrısında bulundu.University College London’da sinirbilimci ve çalışmanın kıdemli yazarı Athena Akrami, “Birleşik Krallık’ta birçok Covid sonrası klinik solunum rehabilitasyonuna odaklandı. Pek çok insanda nefes darlığı olduğu doğru, ancak aynı zamanda kliniklerin daha bütünsel bir yaklaşım sağlaması gereken birçok başka sorunu ve semptom türü de var.”
Athena Akrami koronavirüs ile enfekte olduktan 16 ay sonra hala semptomlar yaşadığını söyleyerek şunları ekledi: “Aile doktorunun sevk ettiği uzun süreli Covid klinikleri ağı üzerine inşa ederek, artık uzun süreli Covid semptomları olduğundan şüphelenilen herkesi tarayabilen, teşhis ve tedavi edebilen topluluklara ulusal bir programın sunulabileceğine inanıyoruz.”
Lancet’in EClinicalMedicine dergisinde yayınlanan çalışma, 56 ülkeden doğrulanmış veya uzun süreli Covid şüphesi olan 3.762 kişiyle anket yaptı. 66’sı yedi ay boyunca izlenen 203 semptom tanımladı.
En yaygın semptomlar yorgunluk, efor sonrası halsizlik (fiziksel veya zihinsel efordan sonra insanların sağlığının kötüleştiği yer) ve beyin sisiydi. Diğer etkiler arasında görsel halüsinasyonlar, titreme, kaşıntılı cilt, adet döngüsündeki değişiklikler, cinsel işlev bozukluğu, kalp çarpıntısı, mesane kontrolü sorunları, zona, hafıza kaybı, bulanık görme, ishal ve kulak çınlaması yer aldı.
Araştırmacılar ayrıca zaman içinde semptomların ilerlemesini de yakaladılar. Athena Akrami “Altı aydan sonra kalan semptomların çoğu sistemik – sıcaklık regülasyonu, yorgunluk, egzersiz sonrası halsizlik gibi – ve nörolojik [beyni, omuriliği ve sinirleri etkileyen]” dedi. Altı aydan uzun süren semptomları olan katılımcılar, toplam 2.454 kişi, yedinci ayda ortalama 13.8 semptom yaşadıklarını söyledi.
Hastalıkları boyunca, hastaların semptomları ortalama olarak dokuz organ sistemini etkiledi. Akrami, “Bu, altta yatan [hastalık mekanizmalarını] arayan tıp araştırmacıları ve ayrıca bakım ve tedavi sağlayan doktorlar için önemlidir, çünkü sadece bir organ sistemine odaklanmamaları gerektiğini öne sürüyor” dedi.
Ankete katılanların yaklaşık %22’si hastalıkları nedeniyle işe gidemediklerini, işten çıkarılma, uzun süreli hastalık veya sakatlık izni alma veya işten ayrılma bildirdi. Ve ankete katılanların %45’i azaltılmış bir çalışma programı gerektiriyordu.
Bu arada, Birmingham Üniversitesi’ndeki araştırmacılar tarafından yürütülen ve Journal of the Royal Society of Medicine’de yayınlanan bir inceleme, enfeksiyonun ilk haftasında beşten fazla Covid-19 semptomu yaşayanların, enfeksiyon geliştirme riskinin önemli ölçüde daha yüksek olduğunu buldu.
Ayrı araştırmalar, hastaneye kaldırılan hastalar arasında hastalığın akut evresinde ortaya çıkan Covid ile ilgili komplikasyonların bir sonucu olarak önümüzdeki yıllarda sağlık ve sosyal bakım sistemlerine yerleştirilebilecek önemli baskıları işaretledi. Kovid-19 ile hastaneye kaldırılanların yarısının kaldıkları süre boyunca en az bir ek komplikasyon geliştirdiğini, hastaların dörtte birinin ise hastaneden taburcu olduklarında kendilerine virüs kapmalarından öncesine göre daha az bakabildiklerini tespit etti. Öz bakım üzerindeki bu etki, felç veya menenjit gibi nörolojik komplikasyonları olanlarda daha da yüksekti.
Çalışmaya katılan Edinburgh Üniversitesi’nden Kritik yoğun bakımda fahri danışman Dr Annemarie Docherty, “Solunum sorunlarıyla hastaneye kabul edilmek başlı başına bir komplikasyon değildir, komplikasyon bunun üzerine zatürre, kan pıhtısı veya akut böbrek hasarı olursa olur” dedi.
The Lancet’te yayınlanan ve 302 Birleşik Krallık hastanesinde 70.000’den fazla insanı kapsayan çalışma, en yaygın komplikasyonun böbreklerin düzgün çalışmamasına neden olan ani hasar olduğunu buldu. Bu, ağır Covid ile hastaneye başvuran dört kişiden birini etkiledi. Bunu akciğer komplikasyonları izledi: yaklaşık beş hastadan birini etkileyen akciğerlerde pnömoni veya şiddetli iltihaplanma; ve kalp krizi, kalp çevresinde iltihaplanma veya anormal kalp ritmi gibi kalp komplikasyonları, sekizde birinden biraz fazlasını (%12) etkiledi.
Erkekler ve 60 yaş üstü en sık etkilenenler olsa da, hastaneye başvuran 19 29 yaşındakilerin % 27’si ve 30 – 39 yaşındakilerin % 37’si de en az bir komplikasyon yaşadı.
Çalışmanın baş araştırmacısı Liverpool Üniversitesi’nden Prof Calum Semple, “Aslında gerçekten çok şaşırdım, çünkü ölümle gördüğümüz aynı ilişkileri bekliyordum. Başka bir deyişle, komplikasyonların öncelikle zayıf ve yaşlı insanları etkileyeceğini. Daha önce zinde ve sağlıklı olan, akut böbrek hasarı gibi komplikasyonları olan gençlerden bahsettiğimizi görünce gerçekten çok üzüldüm.”dedi.
Prof Calum Semple, politikacıların kısıtlamaları hafifletme konusunda kararlar alırken sadece ölümleri değil, Covid’den kurtulanlar için komplikasyon riskini de göz önünde bulundurmaları gerektiği konusunda uyardı. Ve çarpıcı bir örnek verdi; akut böbrek hasarı olan birinin sürekli izlenmesi gerektirecek ve böbrek diyalizi veya transplantasyon gerektirebilir. Ayrıca böbrekleri artık kan basıncını ve kemik minerallerini düzgün bir şekilde düzenleyemediği için daha sonraki yaşamlarında kardiyovasküler hastalık ve osteoporoz riski altında olabilirler.
