Öncelikle Türkiye için farklı bir vizyon ile çalışmalarını sürdüren Türk Ulak’a çalışmalarında ve yayın hayatında başarılar dilemek istiyorum.
Pandemi gölgesinde sona eren 2020 yılının ardından; umutla girilen 2021 yılının ilk haftasını yaşarken; dünyadaki gelişmeler ve devam eden pandemi süreci, yeni normalin bir müddet daha devam edeceğini, küresel ölçekte önemli değişikliklerin olacağına işaret etmektedir.
Bugün, yeni açıklanan 2020 yılı dış ticaret rakamlarına, 2023 ihracat hedefimize ve yıllara sarih ihracattaki gelişmelere farklı bir açıdan bakacağız;
Haydi başlayalım!
Türkiye ilk defa 100 milyar dolar ihracat rakamını 1 Ekim 2007 tarihinde yani 13.5 yıl önce geçmiş olup; o zamandan bu yana ihracat sadece 70 milyar dolar, yani ortalama her yıl 500 milyon dolar, yani 500 bin iphone fiyatı kadar artmıştır.
Ülkemiz, 2011 yılı biterken; 2023 ihracat vizyonunu koymak için ülke genelinde ciddi bir çalışma başlatmış, tüm sektör duayenleri kısa, orta ve uzun vadeli hedeflerin; sorunların, beklentilerin, yapılması gereken yatırımların yer aldığı bir vizyon haritası ortaya koymuş ve 2023 ihracat hedefini de dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan’ın da uygun görüşü ile 500 milyar Amerikan Doları olarak belirlemiş ve çalışmalara başlamıştır. Bir ülkenin 12 sene sonrası ve Cumhuriyetin kuruluşunun yüzüncü yılı için bir hedef koyması gerek dış ticaret camiası ve gerek Türk halkında bir heyecan uyandırmıştı.
Ancak aşağıdaki tablodan da görüleceği üzere; ihracat takip eden 2 yılda artış gösterememiştir. Üçüncü yıl bir miktar artış gösterse de 2015 yılında düşüşe geçmiş ve yıllara sarih hedeften sapmalar başlamıştır. 2016 yılını da sakin geçiren ihracat; 2017 yılından itibaren artışa geçmiş ama 2020 yılını yine 2019 yılının gerisinde kapatmış ve hedefe ulaşılamayacağı anlaşılmıştır.
Tablo: Türkiye’nin yıllar itibari ile ihracatı
| YIL | TÜRKİYE İHRACATI (AMERİKAN DOLARI) |
| 2012 | 152.461.737.000 |
| 2013 | 151.802.637.000 |
| 2014 | 157.610.158.000 |
| 2015 | 143.838.871.000 |
| 2016 | 142.529.584.000 |
| 2017 | 156.992.940.000 |
| 2018 | 177.168.756.000 |
| 2019 | 180.832.722.000 |
| 2020 | 169.514.167.000 |
(*)İhracatçı Birlikleri kayıtları, önceki dönemler
için TÜİK kayıtları esas alınmıştır.
Peki ihracat ne olmalı idi nerede kaldı?
Örneğin 2023 ihracat stratejisine göre Türkiye’nin 2020 ihracatı 400 milyar dolar olması gerekirken; 169.5 milyar dolarda kalmıştır. Diğer taraftan 2020 ihracat hedefi Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından 190 milyar dolar olarak belirlenmiş; 2020 Eylül ayında eski Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak tarafından yeni ekonomik program kapsamında 165.9 milyar dolara indirilmiş; bu rakamı geçtiğimiz içinde ihracat rekoru kırıldı şeklinde haberler boy boy haberlerde yer almıştır.
2020 yılı dış ticaret rakamları nasıl gerçekleşti!
Bu yıl pandemi vardı, ihracat ondan düştü diyenler oldu; katılmıyorum çünkü ithalatımız geçen seneye göre arttı; demek ki ihracatını artıran ülkelerde oldu!..
2020 yılı ihracatımız, 169.5 milyar dolar olarak gerçekleşirken; ithalatımız 219.4 milyar dolar olmuştur. Dış ticaret açığı 49.9 milyar dolar olup; ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 77.3’te kalmıştır. 2019 yılında 180.8 milyar dolar olan ihracatımız 2020 yılında yüzde 6.26 düşerken; 2019 yılında 210 milyar dolar olan ithalatımız bu yıl yüzde 4.3 artmıştır. 2019 yılında ihracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 86 olduğunu unutmamak gerekir.
Ez cümle…
Türkiye’nin birim kg ihracat fiyatı 1.47 ABD Doları’dan son 5 yılda, kg başına 1 ABD Doları’na
kadar gerilemiş olup; katma değerli ihracat; markalaşma ve yüksek katma değerli üretim olmadıkça 10 yıl sonrada benzer bir yazı okumanız pek muhtemel gözükmektedir.
Sağlıkla kalın…
Selçuk Şağban
