Bugün yine Kovid konusuna değinelim. Yüksek ateş, kuru öksürük şikayetleri yüzde 85 oranında birlikte ortaya çıkar. Bu şikayetlere nefes darlığının eklenmesi alarm belirtisidir. Nefes darlığı ortaya çıktığında kişi maske takarak, kendini izole etmeli, mümkünse toplu taşıma araçları kullanmadan en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalıdır. Nefes darlığının ciddi olduğu durumlarda ise Alo184 hattından yardım ve ambulans talep edilmelidir.
Hastalık nasıl seyreder? Yüz hastanın 80’i hastalığı bir şikayet olmadan veya belli-belirsiz şikayetlerle geçirir. 20 hasta hastanelere başvurmak zorunda kalır. Bu hastaların 5’i yoğun bakıma ihtiyaç duyar. Yoğun bakıma alınanların yarısı hayatını kaybedebilir.
Hastane aşamasında hasta tek kişilik bir odaya alınarak tedavi edilir. Fizik muayene, kan testleri gerekirse akciğer grafisi ve BT ile değerlendirilen hastanın üst solunum yollarından numune alınarak test yapılır. Testi negatif çıkan hasta normal koşullarda 48 saat izolasyon odasında bekletilir alternatif tanıya yönelik ilaçlarla tedavi edilir. Şikayetleri geçerse hasta tekrar test yapılmadan taburcu edilir. Şikayetlerin geçmediği hastalarda test tekrarlanır.
Test pozitif ise hasta tekrar değerlendirilir. Kovid-19’a yönelik tedavi protokolü başlanır. Yoğun bakım gereği olup olmadığı değerlendirilir. Normal koşullarda hastanede 2 gün takip edilen hasta tedavisine evde devam etmek üzere taburcu edilir. Testi pozitif olan kişilerin aile bireyleri ve temasta bulunduğu kişiler saptanarak hastanede veya evlerinde izole edilerek bu kişilere de test uygulanır.
Kaç günde iyileşir konusuna gelince, iyileşme ortalama 2-3 hafta sürebilir, kesin bir süresi yoktur. Kişi evde izolasyon ve hijyen kurallarına dikkat etmelidir. Tekrarlanan iki test negatif çıkarsa hasta tamamen iyileşmiş kabul edilir ve normal yaşama döner.
Hastalık tekrarlar mı konusunda ise kesin bir bilgi yok. Bağışıklık sisteminin güçlü olduğu ve virüsün mutasyon geçirmediği durumlarda aynı virüs ile tekrar hastalık ortaya çıkması beklenmez. Hastalığa karşı oluşan antikorların en azından bir süre koruyucu etki göstermesi gerekir. Toplu taşıma araçları, restoran ve kafeler, ofisler sürekli temizlenmelidir. 10 metrekareye en fazla 2 kişi düşecek şekilde kişi ayarlaması yapılmalıdır. Maske takılmalı, hijyen kurallarına uyulmalıdır.
Prof. Dr. Osman Erk
