Gök bilimciler, galaksiler arası uzayda çok hızlı ilerleyen süper kütleli bir kara delik keşfetti. Araştırmacılar, NASA’nın Hubble Uzay Teleskobu tarafından tesadüfen yakalanan fenomeni ‘görünmez bir canavar’ olarak nitelendirdi ve kara deliğin hızını şöyle tarif etti: “Güneş sistemimizde olsaydı Dünya’dan Ay’a 14 dakikada gidebilirdi.”
NASA web sitesinde yer alana açıklamaya göre, ağırlığı ‘tam 20 milyon Güneş’ kadar olan bu süper kütleli kara delik, arkasında Samanyolu galaksimizin iki katı çapında ve 200 bin ışık yılı uzunluğunda yeni doğmuş yıldızlardan oluşan bir ‘iz’ bırakıyor.
Her şeyi yutmak yerine yeni yıldız oluşumunu tetikliyor
Görünen o ki süper kütleli kara deliğin bir şeyler atıştırmak için zaman ayıramayacak kadar acelesi var. Yıldızları parçalara ayırıp her lokmayı yutan kozmik bir Pac-Man gibi önüne çıkan her şeyi yutmak yerine tam tersini yapıyor; dar bir koridor boyunca yeni yıldız oluşumunu tetikliyor.
Yale Üniversitesi’nde astronomi profesörü olan Pieter van Dokkum, cüce bir galakside yıldız kümelerini taradığı esnada kozmik ışın olduğunu düşündüğü bir çizgi fark etmiş. O ve ekibi önce gördükleri hiçbir şeye benzemeyen bu kara deliğin izine bu şekilde rastlamış.
Araştırmayı yöneten Dokkum, fenomenin nasıl ortaya çıktığını henüz tam olarak bilmediklerini söylüyor ve ekliyor: “Buna rastlamamız tamamen tesadüf. Kara deliğin arkasında gazın soğuduğunu ve yıldız oluşturduğunu düşünüyoruz. Bir geminin arkasında bıraktığı iz gibi, biz de kara deliğin arkasındaki izi görebiliyoruz. Galaksinin neredeyse yarısı kadar parlak olduğu göz önüne alındığında, çok sayıda yeni yıldıza sahip olmalı.”
Kara delikler uzayda nadir gözlenen şeylerden biri ve en yaygın türü olan yıldız kaynaklı kara deliğin devasa bir yıldızın süpernova patlamasıyla ölmesi sonucu oluştuğu düşünülüyor. Sonrası bildiğiniz gibi: Yıldızın kütlesi kendi üzerine çökerek yoğunlaşıyor ve çok daha küçük bir alan kaplıyor. Ancak güneşten milyonlarca hatta milyarlarca kat daha büyük olan süper kütleli kara deliklerin nasıl oluştuğu hâlâ gizemini koruyor.
Kara deliklerin bir gezegen ya da yıldız gibi yüzeyleri yok, bunun yerine, ‘olay ufku’ adı verilen bir sınırları var ve bu geri dönüşü olmayan bir nokta. Genellikle herhangi bir şey çok yaklaştığında deliğin çekim gücünden asla kaçamıyor ve içine düşüyor. Ancak bu ilginç kara delik, gök cisimlerini yutamayacak kadar hızlı hareket ediyor ve adeta tüm bildiklerimize meydan okuyor.
Üç büyük kara delik arasındaki nadir rastlanan bir ‘galaktik bilardo’
Gök bilimcilerin öne sürdüğü teori şöyle: Firari kara delik, çarpışan üç süper kütleli kara deliğin neden olduğu bir olaylar zincirinin sonucunda meydana gelmiş olabilir. Bu senaryoya göre, ikili kara delik birbirlerinin etrafında dönüyordu ve sonra başka bir galaksi kendi süper kütleli kara deliğiyle birlikte geldi. Ve bu hamle, eski bir deyişi haklı çıkardı: “İki kişi arkadaş üç kişi ise kalabalıktır.”
(Bu kozmik ayrılık hikâyesinin daha iyi anlaşılması için aşağıda bir animasyon videosu paylaşıyoruz.)
Bulgularla ilgili makale geçtiğimiz hafta Astrophysical Journal Letters’da yayınlandı. Bir sonraki adım, kara delik açıklamasını doğrulamak için James Webb Uzay Teleskobu ve Chandra Gözlemevi ile takip gözlemleri yapmak olacak.
Kaynak: milliyet/ Mashable Türkiye
