Bu sabahki Financial Times gazetesi manşetinden “Erdoğan, NATO görüşmelerini geciktirdi” başlığı altında, Türkiye’nin NATO’yu İskandinav üyelik müzakerelerini ertelemeye zorladığını yazdı.İşte Financial Times detayları;
Türkiye, NATO’nun Finlandiya ve İsveç’i askeri ittifaka dahil etme planlarını askıya aldı ve iki İskandinav ülkesinin hızla katılacağına dair umutları suya düşürdü. Konuyla ilgili doğrudan bilgisi olan bir kişi, iki ülkenin başvurularını sunduğu gün, NATO büyükelçilerinin katılım müzakerelerini başlatmak amacıyla dün bir araya geldiklerini ancak Ankara muhalefetinin oylamayı durdurduğunu söyledi.
Hareket, genel sekreter Jens Stoltenberg’in belirttiği gibi, NATO’nun Finlandiya ve İsveç’in başvurularının ilk aşamasını bir veya iki hafta içinde onaylayabileceği konusunda şüphe uyandırıyor. Aynı zamanda ABD, Türkiye, Finlandiya ve İsveç arasında birkaç gün sürecek yoğun bir diplomasiye de zemin hazırlıyor.
Bir Türk yetkili Ankara’nın süreci frenlediğini doğrulamakla birlikte, bunun İsveç ve Finlandiya’nın katılma olasılığını dışlamadığı konusunda ısrar etti. İsmi verilmeyen yetkili, “Onların NATO üyesi olamayacaklarını söylemiyoruz.Karşı karşıya olduğumuz tehdit hakkında aynı dalga boyunda, aynı sayfada olmamız gerekiyor.”dedi ve şunları ekledi: “Bir anlaşmaya varmak istiyoruz . . . Ne kadar erken bir anlaşmaya varabilirsek, üyelik görüşmeleri o kadar erken başlayabilir.”
NATO’nun mevcut 30 üyesinin tamamının Finlandiya ve İsveç’in başvurularını onaylaması gerekiyor, ancak bu süreç savunma ittifakının bir katılım protokolü yayınlamasıyla ve iki ülkeyi resmi olarak katılmaya davet etmesiyle başlar.NATO, Stoltenberg’in “tüm müttefiklerin güvenlik çıkarlarının dikkate alınması, tüm meseleler üzerinde çalışmaya ve hızlı bir sonuca varmaya kararlıyız” şeklindeki sözlerini tekrarlamak dışında yorum yapmaktan kaçındı.
Bugün Beyaz Sarayda Finlandiya ve İsveç liderlerine başvurularını görüşmek üzere ev sahipliği yapacak olan ABD başkanı Joe Biden, üyelik tekliflerini güçlü bir şekilde desteklediğini söyledi. Finlandiya ve İsveç’i hızla tarihin en güçlü savunma ittifakına getirmek için ABD Kongresi ve NATO müttefiklerimizle birlikte çalışmayı dört gözle beklediğini de sözlerine ekledi.
Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara’nın terörizm konusundaki “duyarlılığına” saygı duymadıkları için batılı müttefiklere saldırdı ve son NATO adaylarını ülkesinde terörle bağlantılı suçlamalarla suçlanan 30 kişiyi iade etmeyi reddetmekle suçladı. “30 terörist istedik. Parlamentoda yaptığı konuşmada ‘Vermiyoruz’ dediler. Teröristleri teslim etmeyeceksin ama NATO’ya katılmak istiyorsun. Güvenliği olmayan bir güvenlik organizasyonuna evet diyemeyiz.”
Kuzey ülkelerinin NATO’ya katılımını veto etme yetkisine sahip olan Erdoğan, ittifak üyelerinin Türkiye’nin bu gruplara yönelik hassasiyetlerini “anlaması, saygı duyması ve desteklemesi” gerektiğini belirterek, “Müttefiklerimizden hiçbiri beklediğimiz saygıyı göstermedi. Bu duyarlılığımızdır.”
Helsinki ve Stockholm’ün Avrupa’nın güvenlik haritasını yeniden çizecek olan ittifak üyeliğini sürdürme kararı, Vladimir Putin’in Rusya ile sınır paylaşan NATO üyesi olmayan Ukrayna’yı işgalinden sonra geldi. Erdoğan’ın onların kabulüne muhalefeti, NATO liderlerinin ittifak için tarihi bir an olarak göstermeye çalıştıkları şeye gölge düşürüyor.
Stoltenberg, dün Finlandiya ve İsveç büyükelçilerinin NATO’nun Brüksel’deki karargahında düzenlenen törende taleplerini iletmeleri sırasında, “Bu, güvenliğimiz için kritik bir anda iyi bir gün” dedi.
Stoltenberg, NATO’nun “tüm meseleler üzerinde çalışmaya ve hızlı sonuçlara varmaya kararlı” olduğunu söyledi ve ekledi: “Bütün müttefikler NATO’nun genişlemesinin önemi konusunda hemfikir. Hepimiz bir arada durmamız gerektiği konusunda hemfikiriz ve bunun hepimizin yakalaması gereken tarihi bir an olduğu konusunda hemfikiriz.”
İsveç başbakanı Magdalena Andersson ile birlikte Biden’ı ziyaret edecek olan Finlandiya Cumhurbaşkanı Sauli Niinistö, ABD’nin hızlı bir şekilde onaylanmasının ülkelerin üyelik başvurularını hızlandırabileceğini ve hatta Türk muhalefetinin üstesinden gelmeye yardımcı olabileceğinin sinyallerini verdi: “Orada hızlı bir sürecimiz varsa, bu bütün herkese yardımcı olur. süreç ve zaman çizelgesi açısından.”
ABD ulusal güvenlik danışmanı Jake Sullivan, dün Türk mevkidaşı ile görüştüğünü söyledi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken de daha sonra New York’ta Türkiye Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu ile görüşecek. Sullivan, “Finlandiya ve İsveç, bunu yapmak için doğrudan Türkiye ile birlikte çalışıyor, ancak kolaylaştırmaya yardımcı olmak için Türklerle de konuşuyoruz” dedi.
1952’den beri NATO üyesi olan Türkiye, İsveç’in 1980’lerden bu yana Türk devletine karşı silahlı mücadele yürüten bir milis olan Kürdistan İşçi Partisi (PKK) üyelerine baskı yapmaması olarak gördüğü şeyden dolayı mağdur durumda. Ayrıca Stockholm’ü, Ankara’nın 2016’da Türkiye’yi sarsan şiddetli bir darbe girişiminden sorumlu tuttuğu gizli bir İslami mezhep olan Gülen hareketinin sürgündeki üyelerine yataklık etmekle suçladı.
Türk hükümet yanlısı Sabah gazetesi Çarşamba günü, Ankara’nın İskandinav ülkelerinden 10 talebi olduğunu söylediği bir listeyi yayınladı. Bunlar arasında PKK ve Suriye’deki yan kuruluşu ile temasların ve finansmanın sınırlandırılması talebinin yanı sıra Gülen hareketiyle bağlantılı Stockholm merkezli medyaya yönelik bir baskı da yer aldı.
