– Sonbahar zeytin hasat mevsimidir. Bilenler bilir, Kuzey Ege 12 bin yıldır zeytin ağaçlarıyla kaplı verimli topraklara sahiptir. Ne zaman, zeytin ağaçlarında ki yeşil zeytin, mor renge dönenmeye başlayıp koyulaşır ( bu sabah çektiğim fotoğraf örneğinde ki gibi ) “yağ oranı en üst düzeye çıktı demektir” işte o zaman yağlık zeytin hasadı vaktidir. Bugünlerde yere düşmüş sabunluk olarak kullanılacak zeytinlerin toplanmasından, ağaçtan elle toplamaya, mekanik hasada dek zeytincilik tüm marifetlerini gösterir. Kısacası güz döneminde bölgedeki telaş başlar başlamaz zeytinyağı fabrikalarının bacalarından çıkan dumanla, genze kaçan kendine has zeytin kokusu da yayılır.
Kuzey Ege’de dağ taş zeytin ağaçlarıyla doludur. Bazen farklı rengiyle benim gözüme ‘Zeytin ormanları’ gibi gelir. Aslında tohumdan fidana, fidandan ağaca yüzyıllarca süren büyüme sonucu ortaya çıkan bir doğa mucizesidir… Yani doğanın el değmemiş, kusursuz işleyişi sonucunda milyonlarca zeytin ormanları asırlardır bu şekilde oluşmuştur. Kuzey Ege’den Marmara’ya,, Güney Ege’den Manisa’ya, Akdeniz kıyıları ve Güneydoğu’ya kadar zeytin üretiminde son yıllarda milyar dolarlık gelir elde eden Türkiye. Zeytin ağaç sayısı bakımından da dünyada ikinci sırada yer alırız. Ama son senelerde zeytin ağacının kıymeti veya değeri biliniyor mu ? bu konu büyük bir soru işareti taşıyor.
Ne yazık ki son senelerde imara açılan zeytinlikler üzerinde asırlık ağaçlar katliama uğruyor. Madencilik faaliyetleri gerekçesiyle tapuda “zeytinlik” şeklinde kayıtlı binlerce dönüm arazi üzerinde madencilik faaliyetlerinin yürütülmesine izinler kolay veriliyor.Tüm dünyada zeytin ve zeytinyağı talebinin arttığı bir dönemde ülkemizde ki uygulamaları kabullenmek insan olanı üzüyor. Toparlarsam son 20 senedir zeytin ağaçlarının topraklarımızda gördüğü “zulüm” bir türlü bitmiyor.
Yerin geldi şu notumu da sıkıştırmam gerekiyor ; Bugün için Kuzey Ege köylüsü elinde ki zeytinyağı stoklarını litresi 200 ile 250 ₺ satıyor. Tariş geçen ay sonuna kadar litresini 185 ₺ alıyor. Bu sene bölgede deniz seviyesinde zeytin hiç ama hiç yok gibi . Önümüzde ki yıl zeytinyağı litresinin 600₺ satışa çıkacağı tahmin ediliyor. Böyle gidersek; leziz Eğe mutfağı büyük darbe alacak, zeytinyağını gelecek senelerde salatalar üzerinde azıcık gezindireceğiz gibime geliyor.
Hal böyleyken Türkiye’deki ilginç tartışma konusu da şu oluyor; yer üstündeki zeytin ağacı, yer altındaki madenden daha mı değerlidir – yoksa daha mı değersizdir?
İyi akşamlar dileklerimle.
R K ERTUĞ
