Yeni yıl ile birlikte yayın hayatına başlayan “Türk Ulak” gazetemize başarılar diliyorum. Yeni yıl Tüm dünyaya, ülkemize, bize mutluluk getirsin.
2021 yılına Dünya 7.836.008.854 nüfus, Her hangi bir bölgeye egemen olan 206 Devlet ( Birleşmiş Milletlere üye 193 ve 2 gözlemci üye ile 11 tanınmamış devlet) ile girdi.
Tarih değişince pat diye sayılar, sorunlar, değişmiyor. Hala Covit devam ediyor, ülkelerdeki ekonomik, politik, sosyal sorunlar devam ediyor. Tarih devam ediyor. Medeniyetler Çatışması tezinin babası Samuel Huntington (1927-2008) dünyayı 7 +1 medeniyet bölgesine ayırmış, 1453 te ateşli silahların başlangıç tarihinde 520 yi aşan devlet (dükalık, prenslik, beylik, emirlik) sayısı Birinci dünya savaşı başında 1914 te 19-20 ye düşmüştü. (Biri Osmanlı olmak üzere çoğu İmparatorluktu) Huntington bu sayının 2020 lerde tekrar 500 lere ulaşacağını iddia etmişti. Yani Yugoslavya’dan 7 devlet yarattıkları gibi, bölünerek tüm ulus, kavim, tarikat, hatta derneklerden bile devlet türetecekler gibi…
Yukarı da yazdığım 11 tanınmamış devletlerden söz etmek isterim. Bunlardan biri ARTSAKH 10 Kasım 2020 tarihinde 28 yıllık fiili yönetimine son verdi. Artsakh Devleti 6 Ocak 1992 de sadece Ermenilerin katıldığı bir referandum ertesi Qarabax adıyla kurulmuştu. Ermenistan dahil hiçbir ülke bu bağımsızlığı tanımadı. Yüzölçümü 11.458 kilometre kare ve Başkenti Hankendi olan ülkenin nüfusu 2020 başında 146.573 idi. 2017 yılında Artsakh adını almıştı. Artsakh kelimesinin Ermenice de bir karşılığı yok. Bir görüşe göre SAKA lerle ilgili, bağıntılı “Yiğit Sak”, Er Sak” , “Saka Erkeği” anlamına geliyor. Ermeni Krallığının dağıldığı 387 yılından sonra Albanya Krallığı bünyesinde kalan bölge 1230 da Moğol işgaline uğradı.1813 Gülistan, 1828 Türkmençay antlaşmaları ile sınırları belirlenen Güney Kafkasya’da tartışmalı bir bölge olarak kalırken; 1918 Temmuz da Sovyetler Birliği bünyesinde Ermenistan Meclisi bölge yönetimi olarak ilan etmişti. Eski Azericede Kara, geniş büyük anlamına geliyordu QaraBax Büyük Bahçe olarak tanımlandı.1991 e kadar Azerbaycan sınırlarında olan bölge fiili işgal ile önce işgal bölgesi sonra tek yanlı devlet olmuştu. Georgi Petosyan (1992-93), Garen Baburyan (1993-94), Robert Koçaryan (1994-97), Arkad Ğukasyan 1997-2007), Baho Sahakyan (2007-20) ve Arayik Harutyunyan son başkan oldular.10 Kasım’da sona eren ülkeyi kapanıştan birkaç gün önce Fransa sembolik olarak tanımıştı.
Tanınmayan ülkelerin arasında nüfusu en çok olan ROC (Republic of China) Çin Cumhuriyeti veya TAYVAN’dır. 2020 sonunda 23.816.775 nufüsu ile dünya nüfus sıralamasında 56. Sırada yer alıyor. 1911 te Boxer ayaklanması ardından, Formoza adasında Milliyetçi lideri Sun Yat Sen çalışmaları ile kurulmuş, 1949 da Komunist Çin’in kurulması ile Çin Cumhuriyeti adıyla bağımsızlık kazanmış anakara’dan gelen milliyetçilerin nüfusu çoğunluk olmuş Formoza yerlileri azınlığa düşmüştü. 1971 e kadar tüm Çin’i Birleşmiş Milletlerde temsil eden Tayvan, Komunist Çin’in kabulü ile BM den çıkarılmıştır. Çin Halk Cumhuriyeti Tayvan’ı kendi eyaleti gibi kabul eder politik olmasa da ekonomik olarak kabullenir.
Kafkaslarda Gürcüstan sınırları içinde özerk cumhuriyet statüsünde olan ABHAZYA 1994 te ve GÜNEY OSETYA 1990 da bağımsızlıklarını ilan ettiler. Rusya destekli bu bağımsız ülkeleri Rusya, Nikaragua, Venezüela, Suriye ve Pasifikte ki mikro devlet Nauru tanıdılar. BM üyesi olamadılar. Abhazlar MÖ 100 yılından beri yörede olan bir kavim 1812 de Rusya’ya bağlanmış, Sovyet döneminde 1921-1931 yılları arasında Bağımsız bir Sovyet Cumhuriyeti statüsünde iken daha sonra Gürcistan’a bağlı özerk bölge durumuna indirgenmişti. Abhazya 220.000 ve Güney Osetya 53.532 nufusa sahipler.
Balkanların yukarısında Moldova’da TRANSDİNYESTER 2 Eylül 1990 da bağımsızlık ilan etti. Moldova’da Moldovanlar (Romanya kökenli) çoğunluktadır.Gagauzlar ve Transdinyeper’de otonom bölge statüsünde görünür ancak Transdinyeper başlangıçtan beri kabul etmedi bu durumu hala Marx ve Lenin idol, orak-çekiç simgedir. Dünya Sosyalistleri sık uğrar ve tanırlar ülkeyi. Rusça ve Ukranca konuşulan ülkede yaşayan 505.153 kişinin 80 bini Gagavuz’dur. İlk devlet başkanı Igor Smirnov idi. Ülkeyi Güney Osetya ve Abhazya tanıyor. Avrupanın tek sosyalist devletidir.
Balkanlarda diğer tanınmayan ülke ise KOSOVO (Kosova). 1.836.529 (2020) nüfuslu ülkede 12 ayrı etnik grup bulunur. Bayraklarında ki 6 beyaz yıldız çokça olan 6 etnik grubu simgeler. 2020 itibariyle 97 ülke tarafından tanınır. Tanımayan ülkeler arasında Bask sorunu nedeniyle İspanya, KKTC nedeniyle Yunanistan ve Güney Kıbrıs, Karabağ nedeniyle Azerbaycan ve malum nedenlerle Sırbistan bulunuyor.
Tarihi bir ırk olan Filisti’lerin FİLİSTİN devleti 1988 de kuruldu.Batı Şerie ve Gazze bölgelerinde 2020 de 5.159.000 nüfuslu ülke 2012 de gözlemci devlet stattüsüne getirildi.Devlet Başkanı Mahmud Abbas. Ülkede İsrail şikeli, Mısır Lirası ve Ürdün Dinarı geçerli. Mevcut iki toprak birimleri arasında kara bağlantısı bulunmuyor. 138 BM üyesince tanınan Filistin 2012 de gözlemci üye statüsüne getirilmiştir.
KKTC de sadece Türkiye tarafından tanınan 1983 te kurulmuş olan diğer bir ülke.
Afrika’da Libya, Somali başta olmak üzere sorunsuz devlet yok. Somali bayrağında 5 dallı yıldız, Somali Cumhuriyetinin ilk nüvesini oluşturan Eski İtalyan ve İngiliz Somalisi, Cibuti, Ethiopya’da Ogaden bölgesi ve Kenya’da ki Doğu bölgesini simgeler.Büyük Somali Somalililerin ülküsüydü. Ancak 1988 de başlayan iç savaş ülkeyi parçalamaya devam etti. Merkezi Devlet otoritesi çok az bir bölgeye hükmedebiliyor. 1988 iç savaşı sonrası SOMALİLAND 1991 de bağımsızlık ilan etti. Sadece Ethiopya’nın tanıdığı Somaliland’ın Devlet Başkanı Musa Bihi Abdi 2019 da Gine’de Devlet başkanı statüsü ile ağırlandı, Afrika Birliği üyeliği onayladı ancak bir ilerleme olmadı. Puntland’a deniz korsanları hakim,Galmudug, Jubaland’da kontrol dışında özerk bölgeler oluşturdu.
SAHRA Arab Demokratik Cumhuriyeti, eski İspanyol Sahrası’nın (1884-1975) yerine kurulan bir devlet. 14 Kasım 1975 Madrid antlaşması ile Fas ve Moritanya’nın Batı Sahra’yı ilhakına izin verildi. Büyük bölümü Fas’a verilen Sahra’da ki bu durumu kabul etmeyen Polisario örgütü Fas’a savaş açtı. Polisario 1973 te kurulmuş silahlı bir kurtuluş örgütü İspanyolca Seguia El Hamra ve Rio de Oro Kurtuluş Halk Cephesi kelimelerinin ilk harflerinden adını alıyordu. Polisario 27 Şubat 1976 da tek yanlı bağımsızlığını ilan etti. Kısa sürede 85 ülke tarafından tanındı Sahrawi Arab Demokratik Cumhuriyeti ancak bu devletlerden 40 ı ilişkiyi dondurdu. Fas’ın müdahalesiyle ülkenin büyük bölümü Fas kontrolüne girdi. Başkent Tifariti’ye taşındı. Halen 18 ülkede diplomatı bulunan Sahra’ nın denizle bağlantısı kesilmiş durumda.
Tanınmayan ülkelerin en küçüğü ve ilginci SEALAND olsa gerek. 1967 de İngiliz Ordusu eski binbaşısı Roy Bates tarafından bir katamaran misali platform üzerinde kurulan bu devlet vize, pasaport, ticaret, vergi kolaylıkları ile ticaret yapmaya başladı. Bayrağı, para birimi olan ülke kurucusu 2012 de alzheimer’ dan ölünce yerine Prens ünvanı ile oğlu Michael Bates geldi. Ülkenin nüfusu sadece 4 kişi.
Birleşmiş Milletler’de İsviçre ve Vatikan gözlemci üye statüsündeler.
Dünya nüfusu hızlı bir şekilde artıyor. 1802 yılında 1 Milyarı yakalayan dünya, 1927 de iki milyar, 1961 de üç milyar, 1971 de dört milyar olmuştu. Kasım 2020 nüfüsları ile tüm ülkelerin listesini gazetemizde görebilirsiniz.
Ünvan Mehmet Atlı
