‘ÜÇ KITAYA UZANAN DEV GÜÇ’

Analizde, Türkiye’nin savunma sanayisinin artık yalnızca Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ihtiyaçlarını karşılayan bir yapı olmadığı, üç kıtaya uzanan dev güç niteliğindeki ihracat ağı ve genişleyen üretim ekosistemiyle küresel ölçekte önemli bir aktöre dönüştüğü vurgulandı. Özellikle Afrika’daki Türk savunma varlığının yanı sıra Avrupa ile gelişen sanayi ilişkileri, dikkat çeken başlıklar arasında yer aldı.

‘SON 20 YILDA EZBER BOZAN DÖNÜŞÜM’

SWP analizinde Türkiye’nin savunma sanayisinde son 20 yılda gerçekleştirdiği dönüşüm çarpıcı rakamlarla ortaya konuldu. 2002 yılında yalnızca 56 savunma şirketinin bulunduğu Türkiye’de, bu sayı 2020’de yaklaşık 1.500’e yükseldi. 2026 yılı itibarıyla ise sektörde yaklaşık 4 bin 500 küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) faaliyet gösteriyor.

Savunma sanayi projelerindeki artış da büyümenin boyutunu gözler önüne serdi. 2002 yılında 62 olan proje sayısı, 2010’da 269’a, 2018’de 667’ye ve 2024’te 1.000’in üzerine çıktı. Savunma Sanayii Başkanlığı verilerine dayandırılan analizde, ihale aşamasındaki projeler de dahil olmak üzere toplam proje hacminin yaklaşık 90 milyar dolara ulaştığı belirtildi. Böylece proje hacmi yaklaşık 20 yılda 16 kat büyüdü.

10 MİLYAR DOLAR BARAJI AŞILDI

Türk savunma sanayisinin uluslararası pazarlardaki yükselişinin en somut göstergelerinden biri de ihracat rakamları oldu. SWP analizine göre Türkiye’nin savunma ve havacılık ihracatı 2024 yılında 7 milyar 154 milyon dolara ulaşırken, 2025 yılında 10 milyar 50 milyon dolarla yeni bir rekora imza attı.

Analizde Baykar’ın küresel başarısı da özel olarak ele alındı. Şirketin Bayraktar TB2 platformuna yönelik ihracat sözleşmelerinin 36 ülkeyi kapsadığına dikkat çekilirken, Baykar’ın 2022 yılından bu yana çok yıllı sipariş birikimine sahip olduğu belirtildi.

Türkiye’nin insansız hava aracı alanındaki küresel ağırlığını ortaya koyan en çarpıcı verilerden biri ise 2018-2023 dönemine ilişkin oldu. SWP’ye göre Türkiye, bu dönemde Çin ve ABD’nin de dahil olduğu silahlı insansız hava aracı satışlarının yüzde 65’ini gerçekleştirdi. Satışlarda Baykar’ın Bayraktar TB2’sinin yanı sıra Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin (TUSAŞ) ANKA ve AKSUNGUR modelleri de önemli rol oynadı.

AFRİKA’DA TÜRK İMZASI

Alman düşünce kuruluşunun analizinde Türkiye’nin Afrika kıtasında giderek genişleyen savunma sanayi ağına geniş yer ayrıldı. Afrika’nın Türk savunma sanayisi açısından yalnızca yeni bir ihracat pazarı olmadığı, aynı zamanda üretim kapasitesinin devamlılığını destekleyen stratejik bir alan haline geldiği belirtildi.

Nurol Makina’nın Kenya ile 2021 yılında imzaladığı yaklaşık 91,4 milyon dolarlık 118 Hızır aracı anlaşması ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’ne 2024 yılında gerçekleştirdiği, tahmini değeri 75 milyon dolar olan 185 Hızır MRAP aracı teslimatı analizde yer aldı.

TÜRK İHA’LARI 18 AFRİKA ÜLKESİNE ULAŞTI

Türkiye’nin Afrika’daki savunma sanayi varlığı yalnızca zırhlı araçlarla sınırlı değil. Baykar’ın TB2 ve AKINCI, TUSAŞ’ın ANKA platformları ile Roketsan’ın MAM serisi hassas güdümlü mühimmatları, kıtadaki Türk savunma ekosisteminin önemli parçaları arasında gösterildi.

SWP analizinde yaklaşık 18 Afrika ülkesinin Türk insansız hava araçlarının alıcısı olduğu bildirildi. Burkina Faso, Çad, Etiyopya, Libya, Fas, Mali, Nijer, Nijerya, Somali, Sudan, Togo ve Tunus, Türk sistemlerinin kullanıldığı ülkeler arasında sıralandı.

Analizde dikkat çekilen bir diğer nokta ise Türkiye’nin bu pazarlara yalnızca hava araçları ihraç etmemesi oldu. İnsansız hava araçlarıyla birlikte yer kontrol istasyonları, haberleşme ekipmanları, elektro-optik sistemler, eğitim ve bakım paketleri de sunuluyor. Böylece Türk savunma sanayisinin ihracatı, tek bir platformun satışının çok ötesine geçerek geniş bir teknoloji ve hizmet ağına dönüşüyor.

Türkiye’nin Afrika’ya insansız hava aracı ihracatının 2019 yılında neredeyse sıfır seviyesindeyken 2022 yılında 111 adede yükseldiği de analizdeki dikkat çekici veriler arasında yer aldı.

YALNIZCA İHRACATLA SINIR DEĞİL

Türk savunma sanayisinin küresel etkisini ortaya koyan bir diğer şirket ise ASELSAN oldu. SWP, şirketin ekipmanlarının 21 Afrika ülkesinde hizmet verdiğine dikkat çekti.

ASELSAN’ın faaliyet alanları arasında sınır güvenliği, hava savunma sistemleri, hava platformları için elektronik sistemler ve elektronik harp teknolojileri bulunuyor. Şirketin radar ve gözetleme ekipmanlarından taktik haberleşme sistemlerine, uzaktan komutalı silah sistemlerinden komuta kontrol teknolojilerine kadar geniş bir ürün yelpazesiyle kıtada faaliyet gösterdiği belirtildi.

Analizde ASELSAN’ın 2024 yılı ihracat rakamları da paylaşıldı. Şirketin aynı yıl 217 milyon dolarlık doğrudan ihracat gerçekleştirdiği, diğer şirketlerin nihai sistemlerine entegre edilen ürünler üzerinden ise 291 milyon dolarlık dolaylı ihracat yaptığı aktarıldı.

Bu veriler, Türkiye’nin savunma sanayisindeki uluslararası etkisinin yalnızca doğrudan ihraç edilen ürünlerle sınırlı olmadığını, farklı ülkelerde kullanılan sistemlerin arkasında da geniş bir Türk tedarikçi ağının bulunduğunu ortaya koydu.

AVRUPA YAKIN TAKİPTE

SWP analizinin en dikkat çekici bölümlerinden biri de Türkiye’nin Avrupa savunma sanayisiyle giderek güçlenen ilişkileri oldu. Alman düşünce kuruluşu, Türkiye’nin yalnızca küresel pazarlarda kendi başına büyüyen bir savunma sanayi aktörü olmadığını, aynı zamanda Avrupalı şirketlerle üretim ve teknoloji alanlarında giderek daha fazla bağlantı kurduğunu vurguladı.

Türk ve Avrupalı şirketlerin insansız sistemler, deniz platformları, savunma elektroniği, sensörler ve zırhlı araçlar gibi farklı alanlarda hem rekabet ettiği hem de iş birliği yaptığı belirtildi.

Özellikle İtalya, İspanya ve İngiltere’deki Avrupalı şirketlerin, Türkiye’nin halihazırda ticari ve siyasi ağlar kurduğu üçüncü ülke pazarlarına ulaşmak için Türk firmalarıyla iş birliğine ilgi gösterdiği ifade edildi.

‘KRİTİK KONUMA ULAŞTI’

Analizde, Türkiye’nin üretim kapasitesi ve uluslararası pazarlardaki deneyiminin Avrupa savunma sanayisi açısından da önemli bir unsur haline geldiğine işaret edildi. Ortak üretim, çok uluslu savunma programları ve Avrupa finansman mekanizmalarına erişim gibi başlıkların önümüzdeki dönemde Türkiye ile Avrupa arasındaki sanayi ilişkilerini daha da geliştirebileceği değerlendirildi.

Son olarak analizde “Türkiye’nin savunma sanayisindeki yükselişinin yalnızca insansız hava araçlarıyla açıklanamayacağını ortaya koydu. Zırhlı araçlardan havacılık teknolojilerine, savunma elektroniğinden hassas mühimmatlara uzanan geniş üretim kapasitesi, rekor ihracat rakamları ve farklı kıtalara yayılan iş birliği ağıyla Türk savunma sanayisi, küresel ölçekte giderek daha kritik bir konuma ulaştı” denildi. (Milliyet)