Bu sabah ki Mirror Gazetesi “Mükemmel bir fırtına” manşeti altında 3 noktaya dikkatleri çekti ;
1 – Ev kredi faizlerinin artacağı,
2 – Aileleri bekleyen %5 enflasyon etkisi, 3 – Önümüzdeki 5 sene vergi artışında her hanenin her yıl 3000 Sterlin etkilenmesi,
Kısacası, Daily Mirror Gazetesi, bütçeye öfkeyle bakıp liderlik ediyor, yükselen faiz oranları, yüksek enflasyon ve £ 3.000’dan fazla vergi artışları uyarısında bulunuyor. Times Gazetesi, milyonlarca hanenin daha yüksek ev kredi borcu geri ödemeleriyle karşı karşıya olduğunu söyleyen analistlerle konuştu ve bütçenin bir sonucu olarak gelecek hafta faiz oranlarında artış beklendiğine dikkatleri çekti. Independent gazetesi, ise düşük ve orta gelirli hanelerin bütçeyi takiben daha düşük yaşam standartlarıyla karşı karşıya kaldığına dair analiz tespitte bulundu.
Birleşik Krallık Maliye bakanı Şansölye Rishi Sunak’ın 2021 Sonbahar bütçesi, enflasyon etkisiyle yaşam maliyeti kötüleştikçe, önümüzdeki aylarda olumsuz tablonun artarak takip edeceğine kesin gözüyle bakılıyor. Rishi Sunak’ın sunduğu üçüncü bütçe, ama bazı yönlerden onun ilki gibi gözüktüğü yorumları yapılıyor.
Aynı “Yoksulun halinden zengin, açın halinden tok, halkın halinde Şansölye Rishi Sunak anlamaz” der gibi.
Beklenenden daha büyük bir bütçede beklenenden daha iyi ekonomik haberler vardı ama gerçekler öyle değil. Ekonomi beklenenden daha hızlı büyüyor ve ekonomide COVID’den kaynaklanan uzun vadeli yara izi daha az derin gözüküyordu, ekonominin artık 2025’te yılın başında tahmin edilen %3’ten %2 daha küçüleceği de tahmin ediliyor.
Bu tahmini detay çok önemli çünkü şansölyeye manevra için çok daha fazla alanda büyük harcama artışlarıyla karşılık verdi, mahkemeler, okullar, yerel yönetim ve tabii ki NHS için daha fazla parayla, meclis harcamalarında 150 milyar Sterlinlik bir artış ortaya konuldu. Mali Araştırmalar Enstitüsü’nden Paul Johnson’ın belirttiği gibi: “Bunlar büyük harcama artışları. Brown ve Blair’den, Osborne ve Cameron’dan çok daha fazla ortak noktalar.”hemen hemen tüm analizler bu doğru tespiti kabul ettiler.
On yıllık bir kemer sıkma politikasından sonra (Muhafazakar parti konferansında Bay Sunak, “ekonominin 10 yıllık sağlam Muhafazakar yönetimi” için seleflerine saygılarını sunmuştu), Muhafazakar şansölye, vergi yükü şu anda en düşük seviyedeyken, vergileri rekor miktarlara çekti. 1949’dan beri görülmeyen bir seviye ve devletin her zamankinden daha büyük olduğu ölçüde artan harcama kalemleri mevcut.
Şansölye, parlemento konuşmasının sonunda vergileri azaltmak ve devletin büyümesini durdurmak için “ahlaki görevinden” bahsetti “hükümetin sınırları vardır”dedi. Resolution Foundation – Çözüm Vakfı’ndan Torsten Bell, “Şansölye bugün Office for Budget Responsibility – Bütçe Sorumluluğu Ofisi tarafından verilen 141 milyar Sterlinlik büyük beklenmedik borçlanmanın yarısını harcayarak bir ‘Boris bütçesi’ teslim etti” diyor ve şöyle devam ediyor “Özellikle önümüzdeki birkaç yıl içinde, bu beklenmedik parayı önemli ölçüde daha fazla harcama yapmak için kullandı. Bu fazladan harcamanın kalıcı etkisi, harcamaları desteklemek için kesintileri eski haline getirerek ve çalışmak için Evrensel Kredi cömertliğini artırarak kendi kararlarından bazılarını kısmen tersine çevirmesine izin vermektir. “
Torsten Bell, O zamanlar şansölye için işe yarayan tahminler, ancak bu bütçenin asit testi önümüzdeki birkaç gün içinde nasıl sonuçlanacağı değil, bunun önümüzdeki aylarda enflasyon zemininde nasıl sonuçlanacağı, gelecek yıl %4’e ulaşacağı tahmin edildi ve devam etti. Şansölyenin kendisinin uyardığı enerji faturaları ve yükselen fiyatlar şeklinde yaşam maliyeti baskıları, gevşemenin aylar alacağı konusunda uyardı.Belediye vergi faturaları da yükselirken, insanlar yaşam maliyeti arttıkça gelir vergisi bantlarındaki donmayı hissedeceklerdir eklemesini yaptı.
Paul Johnson, “Enflasyon %4’e, hatta %5’e kadar çıkacak. Önümüzdeki Nisan ayında büyük vergi artışlarımız olacak” diyor ve devam ediyor “Ekonomi gerçekten çok hızlı büyümüyor, bu nedenle ortalama olarak insanların gelirleri önümüzdeki üç, dört hatta beş yıl içinde yerlerde sürünecek ve kesinlikle bazı insanlar, özellikle de ücretleri o kadar hızlı artmayanlar, kendilerini daha kötü hissedecekler. Korkarım bu, insanların kendilerini daha iyi hissettikleri bir dönem değil.”
Birleşik Krallık Maliye bakanı Şansölye Rishi Sunak, belki de bu riske karşı canlı, bu bütçeyi, genel bir seçimden önce kendini daha iyi hissettiren vergilendirme politikaları beklentisini enjekte etmek için kullandı. Ülke sandık başına gitmeden hemen önce vergi indirimleri için. Ama bunun gerçekleşmesi içinde büyük bir belirsizlik var.
