ABD mahkemesi, Ankara’nın Türkiye’ye ait 6 bin yıllık ‘Yıldız Avcısı’ heykelciğin iadesi için açtığı davayı reddetti. Türkiye’nin 2017’den beri verdiği hukuk mücadelesine ‘zaman aşımını’ gerekçe gösteren mahkeme, heykelciğin ait olduğu topraklara iade talebini geri çevirdi. Christie’s Müzayede Evi tarafından 2017’de 14,4 milyon dolara satılan eser o tarihten beri müzayede evi kasasında tutuluyor.
KARAR
Türkiye’nin Anadolu’dan kaçırılan ve 2017’de açık artırmada 14,4 milyon dolara satılan 6 bin yıllık Yıldız Avcısı heykelciği için Christie’s Müzayede Evi ve hedge fon milyaderi Michael Steinhardt’a açtığı dava ABD mahkemesi tarafından reddedildi. Mahkeme, Türkiye’nin yaptığı başvuruyla ilgili olarak ‘zaman aşımını’ gerekçe göstererek, biblonun iade talebini geri çevirdi. Manhattan’daki ABD Bölge Mahkemesi Yargıcı Alison Nathan, Türkiye’nin heykelciğin nerede olduğunu onlarca yıl önce bilmesi gerekirken, Christie’nin bunu açık artırmaya çıkarmadan hemen önce 2017 yılı nisan ayına kadar dava açmayarak hatalı davrandığına hükmetti. Yargıç Nathan, eserin Türkiye’nin Osmanlı döneminde 1906 yılında kabul edilen Eski Eserler Kanunu’nun yürürlüğe girmesinden sonra çalındığını duruşmalarda kanıtlayamadığı için bu kararın alındığı açıkladı. Başvuru ile ilgili nisan ayında 8 gün süren duruşma düzenlenmişti.
Göe bakan bir kadın figürü olan eserin Anadolu’da bulunduğunu kabul eden Cristie’s, savunmasında “Aramanın yapıldığı veya yurt dışına çıkarıldığı sürece dair ne bir şahit ne de bir foto bulunuyor” ifadelerini kullanıyor. Davada Türk hükümeti, tanıklarından biri olan Oxford Üniversitesi Arkeoloji Okulu’nda kıdemli araştırma görevlisi olan Neil Brodie, eserin kesinlikle Türkiye’de bulunduğuna yönelik ‘kapsamlı bilimsel kanıtlar’ sağlayacağını açıklamıştı.
1966’dan beri birçok kez New York’taki Metropolitan Museum of Art’ta sergilenen tarihi eser, 2017’de Christie’s’te açık artırmaya çıkarılarak, ismi açıklanmayan bir alıcı tarafından 14,4 milyon dolara satın alındı. Eser, satıştan bir gün önce devreye giren Ankara yönetiminin Cristie’s’i mahkemeye vermesine rağmen açık artırmadan çekilmedi. The New York Times’a göre eser o tarihten beri müzayede evinin kasasında tutuluyor.
CHRİSTİE’S TÜRK HUKUKUNU HİÇE SAYDI
‘Yıldız Avcısı’ heykelini geri almak için 2017’den beri girişimlerde bulunan Ankara, gerekçe olarak Osmanlı İmparatorluğu’nda 1869’da yürürlüğe giren ve son halini 1906’da alan Eski Eserler Kanunu’nun (Asar-ı Atika Nizamnamesi) ihlal edildiğini ileri sürüyor. Söz konusu yasa, ülke topraklarının kamu ya da özel alanlarında bulunan her türlü tarihi eserin devlete ait olduğunu ve yasal olarak yurt dışına çıkarılamayacağını belirtiyor. Ankara, davasında Christie’s müzayede evinin ‘Türk hukukunu tamamen ve kabul edilemez şekilde hiçe saydığını’ belirterek eserin geri dönmesi için hukuk mücadelesi veriyordu.
