İklim krizi – ‘8 milyar insanı sıtma ve dang humması riskine sokabilir’ – Çalışma bulguları, küresel ısınmayı azaltmak milyonlarca insanı sivrisinek kaynaklı hastalıklardan kurtarabilir – Veriler 2100 yılına kadar yaklaşık 3,7C sıcaklık artışı tahminlerine dayanıyor –
Yeni bir araştırmaya göre, sera gazı emisyonları azalmadan artmaya devam ederse, 2080 yılına kadar 8 milyardan fazla insan sıtma ve dang humması riski altında olabilir. Sıtma, dang humması, Zika ve chikungunya bakterisine bulaşmış sivrisinekler aracılığıyla milyarlarca insana ulaşacak.. Emisyonlar mevcut oranda artmaya devam ederse, dang humması bulaşma mevsimi 50 yılda dört ay daha uzayabilir.
Araştırmacılar, 1970-99 rakamlarına kıyasla, dünyanın en belirgin iki sivrisinek kaynaklı hastalığı tarafından 4,7 milyara kadar daha fazla insanın tehdit edilebileceğini tahmin ediyor. Rakamlar, aynı dönemde yaklaşık 4,5 milyar nüfus artışı ve 2100 yılına kadar yaklaşık 3,7C sıcaklık artışı tahminlerine dayanıyor.
London School of Hygiene & Tropical Medicine (LSHTM) tarafından yönetilen ve Lancet Planetary Health dergisinde yayınlanan çalışma, emisyon seviyeleri mevcut oranlarda yükselmeye devam ederse, küresel sıcaklıklar üzerindeki etkinin bulaşma mevsimlerini bir yıldan fazla uzatabileceğini buldu. önümüzdeki 50 yıl boyunca sıtma için bir ay ve dang için dört ay.
LSHTM’de yardımcı doçent ve raporun yazarlarından biri olan Felipe J Colón-González şunları söyledi: “Bu çalışma, sera gazı emisyonlarını azaltmanın milyonlarca insanın sıtma ve dang hummasına yakalanmasını engelleyebileceğini kuvvetle gösteriyor.
Sonuçlar, düşük emisyonlu senaryoların, bulaşma süresini ve risk altındaki insan sayısını önemli ölçüde azalttığını gösteriyor. 2C [3.6F] altındaki küresel sıcaklık artışlarını sınırlamak için eylem devam etmelidir. Ancak politika yapıcılar ve halk sağlığı yetkilileri, emisyonların yüksek seviyelerde kaldığı durumlar da dahil olmak üzere tüm senaryolara hazır olmalıdır. Bu, şu anda hastalıksız olan ve sağlık sistemlerinin büyük salgınlara hazırlıksız olma ihtimalinin yüksek olduğu bölgelerde özellikle önemlidir.”
Dünya Sağlık Örgütü’ne göre sıtma, her yıl çoğu çocuk olmak üzere 400.000’den fazla insanı öldürüyor. 2019’da, tahmini 230 milyon vakanın %90’ından fazlası Afrika’da meydana geldi. Şu anda artemisinin bazlı kombinasyon tedavisi, vakaların %90’ını oluşturan en tehlikeli sıtma türü olan P falciparum için mevcut en iyi tedavidir.
Dang hummasının özel bir tedavisi yoktur. Hastalık, dünya nüfusunun neredeyse yarısı risk altında olduğu için yeterince bildirilmemiştir. Dang hummasının her yıl 100 milyon ila 400 milyon insanı enfekte ettiği ve 20.000 kişiyi öldürdüğü tahmin edilmektedir.
LSHTM’de doçent ve çalışmanın bir başka yazarı olan Rachel Lowe “Bulgularımız, hastalıkların ortaya çıkışını izlemek için potansiyel sıcak nokta alanlarında artan sürveyansın önemini vurguluyor” dedi. Eritre, Sudan ve Kolombiya gibi bazı ülkelerde son yıllarda sıtmada önemli bir canlanma görüldüğünü söyledi. DSÖ’ye bildirilen dang humması vakalarının sayısı son yirmi yılda sekiz kattan fazla artarak 2000’de 505.430’dan 2019’da 5.2 milyona ulaştı.
LSHTM çalışması, çeşitli sera gazı emisyon seviyeleri, nüfus yoğunluğu ve rakım faktörlerini etkiler. Ancak araştırmacılar, hastalığın ve vektörün evrimi veya daha etkili ilaç ve aşıların geliştirilmesi de dahil olmak üzere diğer bazı kilit faktörlerin dikkate alınmadığını kabul ettiler. Sıtma aşısı denemeleri devam etmektedir. Bazı ülkelerde dang hummasına karşı bir aşı ruhsatlandırılmıştır.
Konuyla ilgili olarak Colón-González ise şunları söyledi: “Mevcut sıtma ve dang humması kontrolü çabaları büyük ölçüde sivrisinek popülasyonlarını kontrol etmeye ve sivrisineklerle insanlar arasındaki teması azaltmaya dayanıyor. Sivrisinek azaltma kampanyaları etkili olabilse de, özellikle kıt kaynakların kontrol ve tedavi arasında tahsis edilmesi gereken düşük gelirli ülkelerde sürdürülmesi zor.”
Dang humması nedir – Dang ateşi tüm dünyada tropikal ve subtropikal bölgelerde endemik olarak görülen, şiddetli grip benzeri semptomlara neden olan viral bir hastalıktır. Kırılmış gibi kemik ağrılarına neden olduğu için ‘kırık kemik humması‘ olarak da bilinir.
