Bugün “Türkçe öğretim yapılan ilk mülkî (sivi) Türk Lisesi” olan Vefa Lisesi’nin 149. Kuruluş yıldönümü. Vefa, 1872 yılında Mekteb-i Mülkiye’nin bünyesinde Mülkiye’ye öğrenci yetiştirmek için kurulmuş. O dönemde liselere idadi adı veriliyor. İdadi, üniversiteye hazırlık veren eğitim kurumu demek. İlk idadi olan Vefa Lisesi’nin o zaman ki adı, “Dersaadet İdadi-i Mülki-i Şahanesi” .
Okul, 1894 yılında Vefa’daki Sadrazam Mütercim Rüşdü Paşa konağına taşınınca adı, 1900 yılında Vefa Mekteb-i İdadi-i Mülki-i Şahanesi” olmuş. Okulun statüsü 1913 yılında sultaniye çevrilince adı da “Vefa Mekteb-i Sultanisi” olmuş. 1924 yılında Tevhid-i Tedrisat Kanunu’nun kabulünden sonra, bütün idadi ve sultaniler “Lise”ye dönüştürülmüş. Bu defa okulun adı , Vefa Erkek Lisesi olmuş. İstanbul’daki ilk akşam lisesi olan Vefa Akşam Lisesi de 1958 yılında Vefa Lisesi’nde açılmış. Okul 1990 yılında Anadolu Lisesi statüsüne geçti. Vefa Lisesi, sayın Uğur Dündar’ın büyük katkılarıyla 2006 yılından bu yana önünde Hazırlık Sınıfı bulunan ülkemizdeki 12 liseden biri. Günümüzde de uluslararası lisan programı IB programı uygulayan, uluslararası projelerde yer alan çağdaş bir eğitim kurumu olarak eğitimine devam ediyor.
Tarihi okulların en büyük zenginliği, camialarıdır. Vefa Lisesi’nin de en büyük gücü, yeşil beyazlı Vefa camiasıdır. Vefa camiasını, okulun öğretmen, öğrenci, veli ve mezunları dışında Vefa Lisesi Eğitim Vakfı, Vefalılar Derneği, Vefa Spor Kulübü oluşturur. Çünkü, Vefa’da okumuş, okutmuş ve spor yapmış herkes Vefalıdır.
Türkiye’de üç okulun bünyesinde kurulan spor kulübü var. Galatasaray, Vefa ve İstanbul Erkek Lisesi. Galatasaray Spor Kulübü 1905, Vefa Spor Kulübü 1908 ve İstanbulspor 1926 yılında kurulmuş. Vefa Spor Kulübü 1908 yılında Vefa Lisesi’nin Tarih Öğretmeni Saim Turgut Aktansel (Saim Ağabey) tarafından kurulmuş. Beşiktaş, Galatasaray ve Fenerbahçe’den sonra kurulan Türkiye’nin dördüncü kulübü.
Vefa mezunlarımızın ilk örgütü 1947 yılında kurulan Vefa ‘dan Yetişenler Derneği. Bu dernek, 1960’lı yıllarda işlevini yerine getiremeyince Vefa mezunları, değerli büyüğümüz merhum Muhittin Abi nin (Muhittin Gelgin’in) öncülüğünde 1973 yılında Vefalılar Derneği ‘ni kurmuşlar. Binlerce mezunumuzu çatısı altında toplayan Vefalılar Derneği’nin başkanlığını yıllardır Hakkı Baliç başarıyla taşıyor. İnşallah yakın bir gelecekte yıllardır yapımı süren Galatasaray’daki Muhittin Gelgin Vefalılar Evi de Vefalıların hizmetine açılacak.
Vefa Camiasının en köklü kuruluşlarından biri de Vefa Lisesi Eğitim Vakfı’dır. Vakıf, 1989 yılında Ulaştırma Bakanlığı yapmış olan merhum Cengiz Tuncer başkanlığında kurulmuş. Vefa Lisesi Eğitim Vakfı’nın 1996 yılından bu yana ömrünü Vefa’ya adamış olan değerli iş insanı Yusuf Öztiryaki yapıyor.
Okullar, sahip oldukları binalarla, fiziki mekanları, donanımları ile yaşamazlar, itibar kazanmazlar. Okullar verdikleri kaliteli eğitimle, onları yöneten idarecileri, eğitim veren öğretmenleri ve hayatta başarılı olmuş mezunlarıyla yaşarlar, tanınırlar, itibar kazanırlar.
Vefa Lisesi mezun, öğretmen ve öğrencilerinin çoğu 1912-1913 Balkan Savaşları, 1914-1918 I. Dünya Savaşları ve 1920-1922 Kurtuluş Savaşlarına katılmış, şehitler vermiş, gidenlerin çoğu geri dönmemiş gazi bir okuldur.
Vefa Lisesi, hem Osmanlı döneminde hem de Cumhuriyet döneminde çok değerli bilim insanları, politikacılar, bürokratlar, sanatçılar, gazeteciler, iş insanları yetiştirmiş bir eğitim kurumudur. Vefa Lisesi’nden kimler mezun olmamış ki; İstiklâl Marşı şairi Mehmet Akif Ersoy, ünlü Milli Eğitim Bakanı Hasan Âli Yücel, eski Başbakanlardan Şemsettin Günaltay, ressam Elif Naci, İstanbul Üniversitesi’nin Rektörleri Ord. Prof. Dr. Sıddık Sami Onar, Ord. Prof. Dr. Kazım İsmail Gürkan, Prof. Dr. İsmail Hakkı Baltacıoğlu ve Prof. Dr. Haluk Alp, Anıtkabir’in mimarı Prof. Dr. Emin Onat, ünlü edebiyatçılar Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Şuayb, Peyami Safa, Nihat Sami Banarlı, Yusuf Ziya Ortaç, Midhat Cemal Kuntay, Celâl Sahir Erozan Vefa Lisesi’nden mezun olmuşlar. Hatta ünlü şair Yahya Kemal Beyatlı bile bir yıl bu Vefa’da okumuş.
- Yüzyılın ikinci yarısında ise Vefa Lisesi’nden; araştırmacı gazeteciliğin duayeni Uğur Dündar, Erol Büyükburç, Ersan Erdura, Metin Ersoy, Tevfik Gelenbe, Gazanfer Özcan, Kemal Sunal, Müjdat Gezen, Şener Şen, Berhan Şimşek ve Memduh Ün gibi sanatçılar, Cengiz Tuncer, Tınaz Titiz, Recep Önal, Hasan Basri Aktan ve Ahmet Tan gibi politikacılar, Yusuf Öztiryaki, Nejat Ekrem Basmacı, Vefa Küçük, Rüstem Eyüpoğlu, Saim İçin, Dr. Vasıf Topçu, Dr. Oktay Duran, Doğan Şahin, Sururi Güde, Şemsettin Gökbayrak, Abdülkadir Çavuşoğlu gibi başarılı iş insanları yetişmiş.
Tabii ki, bu kadar başarılı insan kendiliğinden yetişmiyor. Bu başarılı insanların arkasında çok değerli bir idareci ve öğretmen kadrosu var. İşte o büyük eğitimcilerden bazıları; Saim Turgut Aktansel, Reşat Nuri Güntekin, Ali Nüzhet Göksel, Faruk Nafiz Çamlıbel, Murat Uraz, Reşat Ekrem Koçu, Nurettin Topçu, Lütfi Öztabağ, Turan Tanın, Celal Öktem, Ziver Tezeren, İhsan Irk, Belkıs Balkır, Meliha Alagün, Fikret Ateş, Şahap Öktem, Behice Kaplan, Süheyla Berker, Sebahat Erer, Azade Tokdil, Halit Güvener, Adil Teoman, Cihat Arbek ve Sehavet Uygur. Türk eğitim tarihinin gurur abidelerinden Vefa Lisesi’nde 1992-1995 ve 1998-2010 yılları arasında on beş yıl müdürlük yapma onurunu taşıdığım için çok mutluyum.
Yeşil Beyazlı büyük Vefa Caimiası 149. Yılında da yine dimdik ayakta. Camiamız 21. Yüzyılda mezun olacak genç Vefalıların da katılımıyla daha da güçlecektir. İnşallah pandemiden sonra bütün Vefalıların Vefa Üniversitesi’ni kurma hayalini yeniden gündemimize taşırız. - yıl Boza Günü’nü okulumuzda kutlamak dileğiyle Büyük Vefa Camiasının 149. Yılını kutluyorum.
