Osmanlı Devleti’nin son dönemine damgasını vuran, Gazi Mustafa Kemal’in dahi üyesi olduğu, Cumhuriyet’in kuruluşunda da aktif rol alan İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin nasıl kurulduğu tarihseverler tarafından merak ediliyor. Özellikle ‘Üç Paşalar’ dönemi olarak nitelendirilen 1913-1918 arası dönemde Osmanlı Devleti’ni aktif bir şekilde yöneten İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kuruluşu, gelişimi ve önde gelen isimlerini haberimizin ayrıntısında öğrenebilirsiniz…
İttihat ve Terakki Cemiyeti ya da İttihat ve Terakki Fırkası; kuruluşun ilk yıllarında, meclisin yeniden açılmasını ve anayasanın tekrar yürürlüğe girmesini isteyen gizli bir örgüt iken; bunların gerçekleşmesinin ardından ise siyasi bir parti olarak hayatına devam etmiş olan bir siyasal harekettir. Kendilerinden önce gelen Genç Osmanlıların devamı niteliğinde olan İttihat ve Terakki Cemiyeti, bu özelliği sebebiyle sadece bir siyasal hareket değil aynı zamanda bir nesli de ifade etmektedir.
İttihat ve Terakki Cemiyeti ne zaman kuruldu?
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin kuruluş tarihi 21 Mayıs 1889’dur. Osmanlı Devleti’ni içine düştüğü bunalımdan kurtarmak, askıya alınan anayasayı tekrar yürürlüğe sokmak ve dönemin padişahı 2. Abdülhamid tarafından kapatılan meclisin yeniden açılmasını sağlamak için bir araya gelen bir grup askeri tıbbiye öğrencisi, İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin temeli olan İttihad-i Osmani Cemiyeti’ni kurmuşlardır.
Kısa sürede askeri yüksekokul öğrencileri ve memurlar arasında kendine taraftar toplayan bu gizli oluşum, 1892 yılında Abdülhamid tarafından fark edilmiş ve cemiyetin mensuplarının bir kısmı yurt dışına kaçmıştır. Paris’e kaçan bir grup burada Ahmet Rıza Bey liderliğinde İttihat ve Terakki Cemiyeti’ni; Selanik’e kaçan bir diğer grup ise burada Mehmet Talat Bey önderliğinde Osmanlı Hürriyet Cemiyeti’ni kurmuşlardır. 1907 yılında bu iki ayrı cemiyet İtihat ve Terakki Cemiyeti adı altında birleşmiş ve cemiyetin fikri merkezi Paris; eylem merkezi ise Selanik olmuştur.
İttihat ve Terakki’nin önde gelen isimleri kimler?
İttihat ve Terakki Cemiyeti ilk kongresini nerede yaptı?
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin ilk yasal kongresi 18 Ekim – 7 Kasım 1908 tarihi arasında yapılmış ve kongre gizli olarak gerçekleşmiştir. 1908 senesinde meşrutiyetin yeniden ilan edilmesinin ardından Selanik’te toplanan bu kongrede alınan en önemli karar, cemiyetin siyasal bir partiye dönüşmesi olmuştur.
İttihat ve Terakki neyi savunur?
İttihat ve Terakki Cemiyeti’nin savunduğu temel esas; Osmanlı Devleti’nin ilk anayasası olan Kanun-i Esasi’nin tekrar yürürlüğe girmesi, meşrutiyetin yeniden ilan edilmesi ile meclisin açılması ve Osmanlı Devleti’nin içinde düştüğü sıkıntılı durumdan bir an evvel kurtarılmasıdır.
Atatürk İttihat ve Terakki Cemiyeti’nden neden ayrıldı?
Mustafa Kemal; İttihat ve Terakki Cemiyeti kurulduktan kısa bir süre cemiyetten ayrılmıştır. İttihat ve Terakki cemiyeti içinde yer alan subayların siyasete karışmak istemesi, Mustafa Kemal’in ordu siyaset ilişkisi anlayışına denk düşmemiş ve Mustafa Kemal, kısa bir süre içinde bulunduğu İttihat ve Terakki Cemiyeti’nden ayrılmıştır.
Kaynak: timeturk.com
