Cop28 dönüm noktası niteliğindeki anlaşma içeriğinde fosil yakıtlardan ‘uzaklaşmaya’ karar verilmesi memnuniyetle karşılandı – Bilim adamları ise sonucu şöyle değerlendirdi: ‘Cop28 fosil yakıt endüstrisinin rüya sonucudur! bir bakıma ilerleme gibi görünüyor ama değil’ –
COP28 iklim zirvesinde yaklaşık 200 ülke, ilk kez tüm ulusları iklim değişikliğinin en kötü etkilerini önlemek için fosil yakıtlardan uzaklaşmaya çağıran bir anlaşmayı kabul etti. Birleşik Arap Emirlikleri’nde iki hafta boyunca zaman zaman gergin geçen müzakerelerin ardından, dün COP28 başkanı Sultan Al Jaber tarafından hızla hayata geçirildi. Sultan Al Jaber delegelerden beklenmedik alkış aldı ve Birleşmiş Milletler iklim şefi Simon Stiell ile kameralar önünde kucaklaştı.
130’dan fazla ülkenin, bilim insanının ve sivil toplum grubunun çağrılarına rağmen anlaşma, fosil yakıtların aşamalı olarak durdurulması konusunda açık bir taahhüt içermiyor. Bunun yerine, ülkelerin “enerji sistemlerinde fosil yakıtlardan adil, düzenli ve hakkaniyetli bir şekilde uzaklaşmaya” yönelik küresel çabalara katkıda bulunmaya çağıran ilk kez bir uzlaşma yer alıyor.
COP28’in karar metni, uluslar tarafından fosil yakıtlardan “uzaklaşmaya” yönelik ilk çağrı olması nedeniyle “tarihi ama zayıf ve etkisiz” olarak şöyle değerlendirildi ; Sorun şu ki, karbon emisyonları gerektiği seviyede azalmıyor, giderek hala artıyor. Bu nedenle gene eyleme ilişkin metin hayati öneme sahiptir. COP28 iklim zirvesi son gününde ortaya çıkan anlaşma metni inanılmaz görünebilir ama değil. Gelinen nokta fosil yakıtların geleceği hakkında net talimatlar içeren bir anlaşmaya varmak için neredeyse her yıl yapılan iklim zirvelerinin tam 30 yılını aldı.
BM genel sekreteri António Guterres tweet attı: “İsteseniz de beğenmeseniz de, fosil yakıtların aşamalı olarak ortadan kaldırılması kaçınılmazdır. Umalım ki çok geç olmasın.”
COP28 iklim zirvesinde pek çok gelişmiş ülke, kömür, petrol ve doğalgazın aşamalı olarak durdurulması için kamuya açık baskı yaparak en savunmasız ülkeler arasında yer aldı. Avrupa Birliği bu fikre destek veren bir “üstün çoğunluk” olduğunu söyledi ancak birçok zengin ülke bunun yalnızca “azaltılmamış” fosil yakıtlara uygulanmasını istedi.Bu toplantıların sonunda önümüzde ki kritik on yılda eylemleri hızlandırarak 2050 yılına kadar net sıfıra ulaşmak hedefleniyor, atılacak olan adımlar bilimden yana mı! uygulamalarda nasıl bir sonuç elde edileceği tam net değil.
Peki, Cop28 gazın, petrolün ve kömürün nihai sonu anlamına gelecek tarihi bir anlaşma mı? Yoksa cehenneme giden yolda bir adım daha mı atıldı? ; Yoksul ülkelerin kömürden, petrolden ve doğalgazdan uzaklaşmalarına yardımcı olmak için yüz milyarlarca dolarlık finansmana ihtiyaçları var. Gelişmiş ülkeler ve petrol üreticileri iklim biliminin gerektirdiği kadar hızlı hareket etmek zorunda kalmıyorlar. Kısacası küresel ısınmayı tetikleyen fosil yakıtlara sübvansiyon sağlamak, ateşe benzin dökmeye benzetiliyor; Kömür, petrol ve gaz yılda 7 trilyon dolar destek alıyor; bu da dakika başına 13 milyon dolar anlamına geliyor.
Ülkeler önümüzdeki Kasım ayında Azerbaycan’ın Bakü kentinde düzenlenecek Cop29’da yeniden bir araya gelecek.
Cop28 sonuç bildirgesinden çıkan önemli noktalar şunları içeriyor:
- *1,5C hedefini güçlendirdi ve emisyonların 2019 seviyelerine göre 2030’a kadar %43 ve 2035’e kadar %60 oranında azaltılması gerektiğini kabul etti. Ülkelerin 2025’te yeni taahhütler sunması, hedef ve politikalarda büyük bir artış anlamına geliyor.
- *Ülkeler, küresel yenilenebilir enerjinin üç katına çıkarılması ve enerji verimliliği iyileştirme oranının 2030 yılına kadar iki katına çıkarılması çağrısını destekledi.
- *Küresel emisyonların 2025 yılına kadar zirveye ulaşması gerektiğine ilişkin açıklama iptal edildi. Diğerlerinin yanı sıra Çin, o zamana kadar kendi emisyonlarını zirveye çıkarma yolunda olabileceğine dair kanıtlara rağmen buna itiraz etti.
- *Doğal gazın kodu olarak görülen “geçiş yakıtları” ve “karbon yakalama, kullanma ve depolama” gibi fosil yakıt çıkarlarıyla desteklenen dil metinde kendine yer buldu.
- Anlaşmada trilyonlarca dolarlık desteğe ihtiyaç duyulacağı kabul edilen iklim uyumu ve finansmanı konusunda çok az ilerleme kaydedildi.
- *En savunmasız durumdakilerin iklim değişikliğinden kaynaklanan hasarı onarmasına yardımcı olacak bir kayıp ve hasar fonu faaliyete geçirildi; bu ileriye doğru atılmış büyük bir adım, ancak kapasitesinin geliştirilmesine yönelik önemli çalışmalar sürüyor.
