Sadece 28 gün sonra Liz Truss olabilecek en kötü başlangıcı yaptı – kontrolü geri kazanabilir mi? – Yoksa, İngiltere başbakanı Truss’ın hasarı onarması için çok mu geç kalındı?
Boris Johnson sonrasında kurulan Truss hükümeti sadece 28 gündür iktidarda ve bu süreç içinde Kraliçe’nin ölümüyle yas ilan edilerek 10 gün siyasete ara verildi. Liz Truss kabinesi için olabilecek en kötü başlangıç oldu, dememiz mümkün.
Mali çerçevesi olmayan 45 milyar Sterlinlik vergi indirimlerini açıklayan mini bütçe, İngiltere Merkez Bankası’nın emeklilik fonlarını korumak için 65 milyar Sterlinlik acil bono satın alma programını hızlandırdı. Sterlin – Dolar karşısında tarihi bir düşüş yaşadı, faiz oranlarında bir artış beklentisiyle piyasalardan 1.000 üzerinde Mortgage – ipotek kredi ödeme anlaşması geri çekildi. İngiltere’nin Norveç’ten gaz getiren beş gaz boru hattı var. Truss, Norveç ile elektrik kesintisi korkuları nedeniyle 20 yıl boyunca gaz tedariki için görüşmelerde bulunuyor. Avrupa, Rus üretiminin kaybıyla mücadele ederken, Rusya’nın Ukrayna işgali bu konuda rekabeti de artırıyor. Birleşik Krallık yıllık enflasyon oranı Ağustos 2022’de %9,9’a ulaşarak, hane halkı için mal ve hizmetlerin satın alınabilirliğini etkileyerek 40 yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Ukrayna’daki çatışmanın etkisi de dahil olmak üzere, özellikle gıda, enerji ve yakıt fiyatları olmak üzere artan fiyatlar altında hayat her geçen gün zorlaşıyor.
Akıllara gelen ilk soru şu; başbakan Liz Truss’ın Birleşik Krallık’taki yaşam pahalılığı krizini önlemek için bir planı var mı?Gördüğüm kadarıyla dün Sky News’in editörü Beth Rigby’ye verdiği röportajda, Liz Truss bu konuda net konuşamadı. İnişli çıkışlı ses tonu ile verdiği yuvarlak cevaplar içinde sorunları dinlediğini ve verdiği sözü yerine getireceğini vurguladı, durdu. Ekranları başında inanan inandı inanmayan ise inanmadı. Liz Truss verdiği röportajda cevabına ‘Başbakan olarak” diyerek makamınının altını çizerek başlaması en azından bende alerji yarattı.
Görevde bir aydan kısa bir süre kaldıktan sonra Liz Truss liderliği ağır bir dille sorgulanıyor ve Muhafazakar Parti kamuoyu yoklamaları sonuçlarında resmen çöktüğü görülüyor. Şansölye Kwasi Kwarteng , Kraliçe’nin ölümünün, hükümetin ekonomik planlarını başarısız bir şekilde piyasaya sürmesinde rol oynadığını öne sürdü. Şansölye, ulusal yas döneminin yarattığı baskının mini bütçeyi etkilediğini söyledi.
Partinin önemli milletvekillerinden bazıları açık isyanda ve ekonomik planlarıyla ilgili net sorularla hükümet karşısında duruyorlar. Truss ‘yeni yaklaşımını’ savunacak ve ‘ ülkeyi tüm potansiyelini açığa çıkarma’ sözü vermesi bekleniyor.
Liz Truss sunacağı önerilerinin ‘bozulmaya’ neden olacağını kabul edecek, ancak ‘yeni bir dönem için yeni bir Britanya inşa etmek’ için daha fazla ‘kayma ve gecikme’ olamayacağında ısrar edecek. Yükselen enflasyona ve enerji krizini hafifletmek için yapılan devasa hükümet harcamalarına rağmen vergileri düşürme planları, Başbakan’ın ekonomik yaklaşımına yönelik yaygın eleştirilere yol açtı. Genç hükümet şimdiden 45p vergi oranında büyük bir U dönüşü gerçekleştirdi ve partiyi bölme potansiyeli olan yeni bir tartışma her geçen gün büyüyor.
Bu sabahki Birleşik Krallık gazete başlıklarının çoğu, Muhafazakar Parti içinde hükümetin mini bütçe açıklaması sonrasında kilit politikalar etrafında iç çekişme önerilerine öncülük ediyor.
Guardian, Liz Truss’un kabinesinin açık bir savaşta olduğunu ve içişleri bakanının diğer Tory milletvekillerini başbakana karşı darbe yapmaya çalışmakla suçladığını yazıyor.
Metro gazetesi ise Muhafazakar Parti’nin “çöküş” içinde olduğunu haber satır aralarında açıkça yer veriyor ve manşetinde İngiltere başbakanı Liz Truss’ın “Ülkeyi düzeltip düzeltemeyeceğini” soruyor. Gazete, Başbakan Liz Truss, bugün lider olarak yapacağı Tory konferansındaki ilk konuşmasının kariyerinin en önemlisi olduğununun altını çiziyor.
Metro ön sayfa manşetinde Truss’un bir şantiye ziyareti sırasında çekilmiş fotoğrafı var ve başlığı “O tamir edebilir mi?”çocuk çizgi film karakteri Bob the Builder’dan ödünç alınan bir soru.Liz Truss , parlayan başbakanlığını başlatmaya çalışırken siyasi kariyerinin en büyük konuşmasını yapmaya hazırlanıyor.
