Sterlin – Dolar karşısında daha da değer kaybetti ve 1985’ten bu yana ilk kez 1 Sterlin 1.09 Dolar’ın altına düştü – İngiltere Boris Johnson sonrasında tam bir “Muhafazakar Hükümete” sahip gibi görünüyor – Muhafazakar Parti, ’Şansölye’ Kwarteng’in cesur 45 milyar Sterlinlik vergi indirimi paketini övüyor ve Şansölye bunun bir kumar olmadığında ısrar ediyor ancak İngiltere’nin resesyonda olduğunu kabul ediyor –
Liz Truss, İngiltere Başbakanı olduktan saatler sonra yeni kabinesini açıklarken ilk Kwasi Kwarteng’i ‘Şansölye’ yani Maliye Bakanı olarak atadı. 1975 senesinde Londra’da, İngiltere’ye öğrenci olarak göç eden Ganalı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Kwasi Kwarteng, Maliye Bakanlığı şansölyesi rolünü üstlenen ilk siyahi kişi olarak yeni bir sayfa açtı. Kwarteng ülkenin en seçkin kurumları Eton College ve Cambridge Üniversitesi’nde okudu, medya ve finans alanlarında çalıştı. Ama Kwasi Kwarteng 11 Downing Street’e kadar izlediği politik yol oldukça yıpranmış durumda gözüküyor.
Maliye Bakanı Kwasi Kwarteng, yeni hükümetin vadettiği kapsamlı vergi indirimi politikasının ayrıntılarını dün parlamentoda açıklayınca büyük tepki ile karşılaştı; “Bu bir mini-bütçe değil, ekonomi açısından çok büyük bir vergi kesintisi döneminin başlangıcıdır.” şeklinde yorumlar yapıldı. Dünkü vergi kesintilerine rağmen, yeni Şansölye’nin gelir vergisi eşiklerini dondurmayı tersine çevirmemesinin ardından milyonlarca emekli ve dar gelirli orta gelirli hala daha büyük vergi faturaları ödemekle karşı karşıya. Gizli bir vergi baskını olarak adlandırılan alınan bu kararlar, zaten yaşam sıkıntısından etkilenen milyonlar için gerçek anlamda bir maaş kesintisi olarak ağır bir şekilde eleştirildi.
Bu nedenle, Hükümet şimdi ulusal ‘Sosyal Güvenlik Primleri’ artışını rafa kaldırma ve temel gelir vergisi oranını 1 puan düşürme sözü verirken, tasarrufta yok edilebilir. İşçi Partisi, Başbakan Liz Truss ve Şansölye Kwasi Kwarteng’i “Kaybeden bir koşuyu kovalayan iki çaresiz kumarbaza” benzetti. Mali çöküşün ardından getirilen bankacıların ikramiyelerinin üst sınırı kaldırıldı
En yüksek gelir gruplarının vergisinde önemli indirime gidildi. Damga vergisi muafiyeti artırıldı. Boris Johnson tarafından Sosyal Güvenlik Primleri’nde yapılan indirim ve kurumlar vergisinde ilan edilen artış iptal edildi. Hazine’nin tahminine göre vergi kesintileri 2026 – 27 dönemine kadar kamuya 45 milyar Sterlin gelir kaybı anlamına geliyor. Sadece 6 ay içinde 60 milyar Sterlini bulacağı tahmin edilen enerji fiyatları desteği eklediğinde, bütçeye gelen ek yükün boyutları daha da iyi anlaşılıyor.
*Gelir vergisi, yıllık 12 bin 571 sterlinden 50 bin 270 sterline kadar olan gelir grubu için yüzde 20’den yüzde 19’a indirildi.
*150 bin sterlinin üzerindeki en yüksek gelir grubunun vergisi yüzde 45’den yüzde 40’a çekildi.
*Emlak alımında 125 bin olan damga vergisi muafiyeti eşiği derhal geçerli olmak üzere 250 bin Sterline, ilk evini alanlar için 425 bin sterline çıkarıldı.
*Sosyal Güvenlik Primleri’ne önceki hükümet tarafından Nisan ayından bu yana konan her bir Sterlin için 1,25 Penilik artış geri alındı.
*Önceki hükümetçe 2023 için %19’dan %25’e çıkacağı açıklanan kurumlar vergisi artışı iptal edildi.
*Yabancılara KDV’siz alışveriş imkanı genişletilirken bira ve diğer alkollü içeceklere getirileceği açıklanan vergiler ise iptal edildi.
İngiltere Merkez Bankası faiz oranlarını %75’ten % 2,25’e son 14 yılın en yüksek seviyesine çıkartırken, ülkenin şimdiden ekonomik durgunluğa girdiği açıklandı. Sterlin – Dolar karşısında daha da değer kaybetti ve 1985’ten bu yana ilk kez 1 Sterlin 1.09 Dolar’ın altına düştü. Dün piyasayı ürküten açıklama “mini bütçeyle” şiddetlenen Sterlindeki son düşüşün, zor durumdaki sürücüleri cebinden vurduğu da söylendi. Uzmanlar tarafından yapılan bir analize göre, Sterlin’in Dolar karşısında ki ani düşüşü sürücülerin dünden itibaren bir depo benzin için fazladan 6 Sterlin ödemesine neden oldu.
Bu sabah yayımlanan tüm gazeteler kritik manşetler altında okuyucusuyla buluştu. İşte ön sayfalarda yer alan manşetler ve kısa detayları. Daily Mail, manşeti “Gerçek bir Muhafazakar bütçesi” diyor ve alaycı şekilde ekonominin geldiği konumu kutluyor. Gazeteye göre, iş dünyası önde gelenlerinin önlemleri memnuniyetle karşıladılar ve İngiliz Sanayi Konfederasyonu “Büyümeye gitmekten başka seçenek olmadığını” açıkladı. Kwarteng, gelir vergisini ve damga vergisini düşürdü ve Sosyal Güvenlik Primlerine planlanmış bir artışı rafa kaldırdı.
Guardian’ın lanetlediği manşeti şöyle “Zenginler için bir bütçe”. Gazete, Şansölyenin paketini “Anthony Barber’ın talihsiz 1972 bütçesinden bu yana en büyük hediye” olarak nitelendirdiği için, Kwarteng’in önümüzdeki yıllarda 400 milyar Dolardan fazla ekstra borçlanma yapacağını duyurdu. Bazı İşçi Partisi Milletvekilleri planları “sınıflar savaşı” olarak nitelendirdi. Institute for Fiscal Studies – Mali Araştırmalar Enstitüsü müdürü Paul Johnson, “Kwarteng sadece yeni bir strateji üzerine kumar oynamakla kalmıyor, kasaya da bahse giriyor” dedi.
Daily Telegraph dün parlementoda yapılan açıklamayı “finansal piyasalarda kargaşaya” neden olan “ekonomik büyüme üzerine bir kumar” olarak tanımlıyor. Gazete, ’Şansölye’ Kwarteng’in duyuruyu işteki 18. gününde yaptığını belirtiyor. Piyasalar şimdi İngiltere Merkez Bankası’nın Kasım ayındaki toplantısında faiz oranlarını en az bir puan artırarak %3,25’e çıkarmasını bekliyor, oranların gelecek yıl %5’in üzerinde zirve yapması şimdiden tahmin ediliyor.
Times gazetesi bir adım daha ileri gidiyor ve bunun sadece Kwarteng için değil, aynı zamanda Başbakan Liz Truss için de bir “kumar” olduğunu söylüyor. Gazete, Başbakan’ın “her ne pahasına olursa olsun büyümeyi artırma konusundaki başbakanlığı” ile kumar oynadığını söylüyor.
Daily Express, gazetenin “savaşa çıkmak” olarak tanımladığı şansölyenin yorumlarını taşıyor. Gazetenin haberine göre Kwarteng, “Ülkemiz üzerine büyük bahse girme cesaretine sahip olduğu için” asla özür dilemeyeceğini, ‘inanılmaz’ olarak değerlendirip yorum yapıyor.
