Türkiye’de İş Dünyası ve İnsan Hakları (B+HR) Projesi Açılış Toğlantısı

Türkiye’de İş Dünyası ve İnsan Hakları (B+HR) Projesi
Açılış Toplantısı
Japonya Hükümeti’nin desteğiyle
27 Haziran 2022, 14:00 – 16:30
Monec Hotel, Oran/Ankara

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP), Japonya Hükümeti iş birliğinde, İş Dünyası ve İnsan Hakları gündemini desteklemek için “Küresel tedarik zincirlerinde insan haklarına özen gösterilmesinin desteklenmesi odağında Sorumlu İş Davranışlarının geliştirilmesi ve adil bir iyileşme için BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri’nin kullanılması” başlıklı projeyi 17 ülkede uygulamaktadır.
Proje, ulusal makamlar, Japon işletmeleri, tedarikçiler ve ortaklarının insan haklarına özen gösterilmesi için desteklenmesi bağlamında Sorumlu İş Dünyası Uygulamalarını güçlendirmeye odaklanmaktadır.

Bu bağlamda, Proje kapsamında iş dünyası ve insan hakları alanında UNDP’nin sağladığı desteği ana hatlarıyla sunmak ve Projenin uygulanmasını desteklemeleri adına ilgili paydaşlar ile ortaklık ve iş birliği olanaklarını keşfetmek üzere Proje açılış etkinliği düzenlenecektir.

Arka Plan
Son yıllarda, işletmelerin insan hakları sorumluluklarını tanımlayan uluslararası gelişmelerin itici gücünü çoğunlukla Birleşmiş Milletler sağlamıştır. Bu bağlamda en önemli gelişme, BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri (BM-İİHRİ) belgesinin oybirliğiyle kabul edilmesi olmuştur. BM-İİHRİ’ye göre, ölçek, sektör, yer, mülkiyet ve yapılarına bakılmaksızın tüm işletmeler, insanlar ve çevre üzerindeki olumsuz etkileri tespit etmek, önlemek ve hafifletmek ve böylelikle olası ve gerçekleşmiş risklerin yönetilmesine yardım etmek amacıyla İnsan Haklarına Özen İncelemesi (İHÖİ) yapmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük Almanya, Fransa, Avustralya ve Norveç gibi büyük ekonomiler tarafından benimsenmiştir ve AB tarafından benimsenmesi yakın görünmektedir. Şüphesiz ki bu yükümlülüğün hem Japon işletmeleri hem de onların parçası olan veya küresel tedarik zincirinde yer alan Türk işletmeleri üzerinde de önemli etkileri olacaktır.

Japonya ve Türkiye’nin yakın ekonomik ilişkileri vardır. 2021 yılı itibarıyla 257 Japon işletmesi Türkiye’de faaliyet göstermektedir.[1] Ekonomik ortaklıkların geleneksel olarak başlıca odağı ticaret ve yatırım ortamının yetkinleştirilmesine katkıda bulunan diğer mali faktörler olagelmiştir; ancak son dönemlerde küresel söylemlerin odağı Sorumlu İş Dünyası Uygulamaları’nın önemine kaymıştır. Bu durum, işletmelerin kendi malikleri ve yatırımcıları için kazanç yaratmaya dönük geleneksel odağının ötesinde, mali olmayan faktörleri, yani çevre ve toplum üzerindeki etkilerini, göz önüne almalarını gerektirmektedir. İşte bu sosyal sorumluluğun parçası olarak, işletmeler kendi eylemlerinin yanı sıra değer zincirindeki ortaklarının eylemlerinin de hiç kimseyi olumsuz etkilememesini sağlayabilmelidir.

Bu trende uyabilmek için, Japonya Hükümeti, Japonya İş Dünyası ve İnsan Hakları Ulusal Eylem Planı’nı Ekim 2020’de kabul etmek suretiyle güçlü bir taahhütte bulunmuştur.

Türkiye henüz İş Dünyası ve İnsan Hakları Ulusal Eylem Planı oluşturmamıştır, ancak ilgili yasama ve politika gelişmeleri olmuştur. Bunlar arasında örneğin Türkiye Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından yayınlanan Kurumsal Yönetişim İlkeleri “Şirket, sosyal sorumluluklarına karşı duyarlı olur; çevreye, tüketiciye, kamu sağlığına ilişkin düzenlemeler ile etik kurallara uyar. Şirket, uluslararası geçerliliğe sahip insan haklarına destek olur ve saygı gösterir.”[2] hükmünü içermektedir. Adalet Bakanlığı tarafından Mart 2021’de yayınlanan Türkiye İnsan Hakları Eylem Planı’nda Amaç 9.3, Faaliyet 9.3.b. şöyledir: “BM İş Hayatı ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri dikkate alınarak iş ve çalışma hayatına ilişkin ulusal rehber ilkeler hazırlanacak ve farkındalık artırıcı faaliyetler düzenlenecektir”.

Bu bağlamda, UNDP Türkiye, Japonya Hükümeti’nin desteğiyle, İş Dünyası ve İnsan Hakları Projesini bir yıl süreyle uygulayacaktır. Proje’nin hedefleri (1) İnsan hakları ile ilgili olumsuz etkileri tespit etmek, önlemek, önlemenin mümkün olmadığı durumlarda uygun çözümleri sağlayan rehberlik sağlamak amacıyla Japon işletmeleri ve tedarikçilerinin İHÖİ uygulama kapasitesini güçlendirmek ve (2) İş Dünyası ve İnsan Hakları Ulusal Eylem Planı veya benzer politikaların geliştirilmesi veya uygulanması bakımından iş dünyası ve insan hakları politika belirleme süreçlerini desteklemektir.

Etkinliğin Hedefi
Açılış etkinliğinin hedefi, Türkiye’de iş dünyası ve insan haklarının geliştirilmesinde zorluklar ve fırsatlar hakkında teknik tartışmalara kamu görevlileri, özel sektör, sivil toplum kuruluşları, sendikalar ve diğer ortakların katılmasını sağlamaktır.

Etkinlikten beklenen sonuçlar şunlardır:
1. BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri ve İHÖİ ile ilgili farkındalığın artırılması ile iş dünyası ve insan haklarının geliştirilmesini desteklemede UNDP’nin rolü hakkında ortakların bilgilendirilmesi;
2. İş dünyası ve insan hakları hakkında paydaşlar ile yeni ortaklık ve iş birliği olanaklarının görüşülmesi.

Etkinliğin Formatı
Etkinlik kamu görevlileri, özel sektör, insan hakları kurumları, uzman kuruluşlar ve sivil toplum kuruluşlarının katılımıyla yapılacaktır.

Diller
Toplantı boyunca Türkçe, İngilizce ve Japonca dillerinde eşanlı çeviri sağlanacaktır.

Gündem